Competenties
De competentielijst als meetinstrument

Sociale competentie is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van kinderen en jongeren. School en ouders hechten niet alleen aan goede leerprestaties maar ook een positief sociaal klimaat, waarin kinderen sociaal gedijen en goed met elkaar omgaan. Sociale competentie maakt deel uit van de algemene ontwikkeling en sociale vaardigheden zijn opgenomen in de kerndoelen van het onderwijs. Samenwerken, zelfstandig opereren, reflecteren op eigen en andermans handelen, kunnen kiezen en eigen verantwoordelijkheid nemen zijn kernpunten in het onderwijs geworden.

Echter vaak gaat de discussie over het gebrek aan sociale competentie (Van der Zande 2000). Er wordt gewezen naar volwassenen en kinderen die het aan sociale competentie zou ontbreken. Leerkrachten raken gefrustreerd wanneer lesgeven onmogelijk wordt doordat kinderen zich asociaal gedragen, zich niet aan regels en afspraken houden, en voortdurend op de vuist gaan. Zorgen worden ook geuit over algehele tendensen in de samenleving, er wordt normatief verval gesignaleerd.


Over deze Competentielijst

De Competentielijst stelt leerlingen vragen over hun sociale competenties. De vragen zijn afgeleid van bestaande vragenlijsten van anderen maar staan op zichzelf. Het is een alternatief maar geen vervanging van bestaande systemen. Het brengt de leerling in beeld en geeft aan de hand van verzamelde scores een normatieve uitspraak over de stand van zaken op het vlak van ervaringen delen, samenwerken, taakuitvoering, presentatie, keuzes maken, voor jezelf opkomen en omgaan met ruzie. Met dit overzicht kunnen leerkrachten en scholen vergelijken en op zoek gaan naar aansturing en verbetering. Door regelmatige afname kan de leerling inzicht worden geboden in de eigen ontwikkeling van sociale competenties. Het is een signaleringsinstrument dat de leerkracht tijd bespaart ten opzichte van handmatige afname. Ook is er een globaal rapport dat aan ouders kan worden getoond via het Internet.
De eerste aanzet voor het competentiedenken ligt in de jaren '70 en is voortgekomen vanuit het onderwijs.
Als reactie op het 'humanistic based education model' ontstond een 'competence based' stroming. In deze stroming vond men het prima dat de student werkte naar zijn eigen persoonlijkheid, maar wees men er op dat er ook een aantal essentiële vaardigheden nodig waren om een vak adequaat te kunnen uitoefenen.

Sociale competentie kun je algemeen omschrijven als het vermogen van mensen om zich aan anderen en steeds nieuwe situaties en omstandigheden aan te kunnen passen en nieuwe indrukken en informatie op te nemen, zonder 'zichzelf te verliezen' (Bakker 1999).

Het vermogen om adequaat in te spelen op de verwachtingspatronen die om je heen heersen, hoeft niet altijd te betekenen dat je eraan voldoet. Het kan ook goed zijn afwegingen te maken om patronen te doorbreken, afhankelijk van wat je in bepaalde omstandigheden wilt bereiken.


Geschikt voor 5  6  7  8 

Opgaveformulier Resultatenrapport
Individueel rapport Globaal rapport